Struktura motoryczności

W motoryczności człowieka wyróżnia się stronę potencjalną i efektywną.
Strona potencjalna to możliwości człowieka w postaci predyspozycji, zdolności motorycznych i umiejętności ruchowych. Strona efektywna to wynik wykonanej czynności ruchowej interpretowany kompleksowo jako sprawność motoryczna lub szerzej rozumiana sprawność fizyczna.

W grupie predyspozycji związanych z motorycznością człowieka wyróżnia się:
1) predyspozycje morfologiczno-strukturalne np. wysokość ciała, masa ciała i jej składowe (tkanka tłuszczowa, masa ciała szczupłego tzw. LBM), struktura mięśni (proporcje włókien wolnokurczliwych do szybkokurczliwych),
 2) predyspozycje energetyczne (MMA – maksymalna moc anaerobowa, VO2 max – pułap tlenowy),
3) predyspozycje koordynacyjne (np. równowaga, szybkość reakcji, orientacja przestrzenna - związane z koordynacją nerwowo-mięśniową),
4) predyspozycje psychiczne (np. siła woli, temperament, motywacja).

Do zdolności motorycznych człowieka zalicza się:
1) zdolności siłowe,
2) zdolności szybkościowe,
3) zdolności wytrzymałościowe,
4) zdolności koordynacyjne.

Umiejętności ruchowe są nabytymi w ciągu życia nawykami ruchowymi umożliwiającymi skuteczne wykonanie czynności ruchowej; dzielą się na elementarne (dotyczą podstawowych form ruchu takich jak: chód, bieg, skok, rzut) i specjalne (specyficzne czynności sportowe, artystyczne lub zawodowe).

Sprawność motoryczna rozumiana jest jako stopień uzewnętrznienia poziomu zdolności motorycznych i umiejętności ruchowych osobnika w konkretnych aktach ruchowych.

Sprawność fizyczna określa poziom zaradności i samodzielności motorycznej w różnych sytuacjach życiowych.
Za wysoce sprawnego fizycznie uznamy takiego człowieka, który charakteryzuje się względnie dużym zasobem opanowanych ćwiczeń ruchowych, wysoką wydolnością układu krążenia, oddychania, wydzielania i termoregulacji, pewnymi prawidłowościami w budowie ciała oraz afirmującym fizyczną aktywność stylem życia.
Sprawność fizyczna może być pojmowana w zakresie różnych koncepcji np.
mechanistyczno-biologicznych,
behawioralno-kulturowych,
motorycznych,
fizjologiczno-medycznych (zdrowotnych).

Najbliższa współczesnemu człowiekowi koncepcja sprawności fizycznej dotyczy jej związków ze stanem zdrowia (tzw. koncepcja health-related fitness, H-RF). Rozumiana jest jako zdolność do podejmowania codziennej aktywności z wigorem i żwawo oraz stan cech i zdolności, który wskazuje na niskie ryzyko przedwczesnego rozwoju chorób i osłabienia sił wynikających z niskiego poziomu aktywności fizycznej.

Wśród komponentów koncepcji H-RF wyróżnia się:
1) komponent morfologiczny: stosunek masy ciała do wysokości, skład ciała, poziom tkanki tłuszczowej i jej dystrybucja, otyłość brzuszna, gęstość tkanki kostnej, gibkość,
2) komponent mięśniowy: moc, siła, wytrzymałość,
3) komponent motoryczny: zwinność, równowaga, koordynacja ruchów, szybkość ruchów,
4) komponent krążeniowo-oddechowy: zdolności wysiłkowe, maksymalna moc aerobowa, sprawność jako funkcja serca i płuc, ciśnienie krwi,
5) komponent metaboliczny: tolerancja glukozy, wrażliwość na insulinę, metabolizm tłuszczowy.

Ze względu na znaczne uwarunkowanie motoryczności człowieka predyspozycjami somatycznymi, w ocenie sprawności fizycznej należy uwzględnić wiek rozwojowy wynikający z dojrzałości biologicznej człowieka, który może nie odpowiadać wiekowi kalendarzowemu (obliczanemu na podstawie daty urodzenia).



WIĘCEJ INFORMACJI PO ZALOGOWANIU (używając kodu z książki)