Rozwój motoryczny w ontogenezie

Ontogeneza jest to zespół kierowanych, na ogół nieodwracalnych i powiązanych ze sobą, procesów kształtujących organizm. Rozpoczyna się od momentu zapłodnienia jaja do śmierci osobnika. Dzieli się ją na dwa główne etapy: płodowy i po urodzeniu.

Okres płodowy (przed urodzeniem),
Okres noworodkowy – (do 1. miesiąca życia),
Okres niemowlęcy – (od 1.–12. miesiąca życia)
• faza pre- i protomotoryczna,
• ruchy całego ciała,
• ruchy błędne,
• ruchy nieskoordynowane.
• odruchy bezwarunkowe:
• niezbędne do życia (ruchy oddechowe, połykania),
• niezbędne do rozwoju odruchów warunkowych i czynności ruchowych,
• będące pozostałością po przodkach.

Okres niemowlęcy – od 1. do 12. miesiąca życia
• zanikanie odruchów bezwarunkowych,
• rozwój pionizacji,
• rozwój lokomocji,
• rozwój chwytu,
• ruchy mimowolne,
• niepokój ruchowy,
• czynności sensomotoryczne.

Okres poniemowlęcy – od 1. do 3. roku życia
• doskonalenie lokomocji,
• doskonalenie chwytów,
• rozwój manipulacji,
• rozrzutność ruchowa,
• ruchy acykliczne.

Okres przedszkolny – od 3. do 6.–7. roku życia
• duża potrzeba ruchu,
• duża ruchliwość,
• szybkie i łatwe uczenie się nowych czynności ruchowych,
• I apogeum motoryczne,
• harmonia i duża płynność ruchów,
• łączenie sekwencji ruchów,
• pewne problemy z czynnościami manipulacyjnymi.

Okres młodszy szkolny – od 6.–7. do 10.–12. roku życia
• duża potrzeba ruchu,
• łatwość opanowywania nowych czynności ruchowych,
• zwiększający się dymorfizm płciowy,
• wysoki rozwój sprawności i wydolności fizycznej,
• II apogeum motoryczne.

Okres pokwitania – od 10.–12. do15. roku życia u dziewcząt
i od 12.–14. do 17. roku życia u chłopców
• przejściowo niższe możliwości uczenia się nowych ruchów,
• przejściowy zanik harmonii i płynności ruchów,
• wyraźny dymorfizm płciowy,
• u dziewcząt zmniejszenie zainteresowania ruchem i etap kończenia fazy progresywnej rozwoju motorycznego,
• u chłopców dalszy rozwój zdolności kondycyjnych.

Okres młodzieńczy – od 15. do 18.–20. roku życia u dziewcząt i od 16.–17. do 20.–25. roku życia u chłopców
• motoryczność typowa dla osób dorosłych,
• ekonomia ruchów,
• u dziewcząt koniec fazy progresywnej, stabilizacja rozwoju motorycznego,
• u chłopców dalszy rozwój sprawności fizycznej.

Okres dorosłości – od 19. roku życia u dziewcząt, a od 20.–22. roku życia u chłopców, do 65. roku życia dla dziewcząt i chłopców
• stabilizacja rozwoju motorycznego w obu grupach płci,
• oszczędność ruchowa, ekonomia i płynność ruchów,
• dymorfizm płciowy,
• pierwsze oznaki obniżania poziomu motoryczności, wcześniej dotyczą zdolności szybkościowych i koordynacyjnych, później zdolności wytrzymałościowych i siłowych.

Okres starości – od 65. roku życia do śmierci
• atrofia mięśniowa,
• inwolucja motoryczna,
• mniejsze zainteresowanie ruchem,
• obawa przed uczeniem się ruchów nowych i wymagających większych wysiłków,
• wyraźny spadek poziomu zdolności motorycznych,
• niska koordynacja ruchów,
• niska wydolność organizmu,
• zmniejszenie się dymorfizmu płciowego.